Tutuklama, henüz mahkûm olmamış bir kişinin özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Bu yüzden kanun tutuklamayı istisnai bir tedbir olarak düzenlemiş ve sıkı şartlara bağlamıştır.
Tutuklamanın şartları (CMK m.100)
- Kuvvetli suç şüphesi: Şüphelinin suçu işlediğine dair somut delillerin bulunması
- Tutuklama nedeni: Kaçma şüphesi veya delilleri karartma şüphesi
- Ölçülülük: İşin önemi ve verilmesi beklenen ceza bakımından tutuklamanın orantılı olması
Kanun bazı ağır suçlarda (katalog suçlar) tutuklama nedeninin var sayılabileceğini öngörür. Buna karşılık üst sınırı iki yılı geçmeyen hapis cezasını gerektiren suçlarda kural olarak tutuklama kararı verilemez.
Adli kontrol (CMK m.109)
Tutuklama yerine daha hafif bir tedbir olan adli kontrol uygulanabilir:
- Yurt dışına çıkış yasağı
- Belirli aralıklarla karakola imza verme
- Konutu terk etmeme (ev hapsi)
- Belirli yerlere gitmeme, belirli kişilerle görüşmeme
- Güvence (teminat) yatırma
- Elektronik kelepçe ile izleme
Adli kontrol, tutuklama şartları bulunsa bile ölçülülük gereği tercih edilebilir. Savunmanın en önemli görevlerinden biri, tutuklama yerine adli kontrolün yeterli olduğunu somut gerekçelerle ortaya koymaktır.
Tutuklamaya itiraz
Tutuklama kararına karşı itiraz yoluna gidilir. İtiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gündür ve kararı veren hâkimlikten sonraki numaralı sulh ceza hâkimliği tarafından incelenir.
Tahliye talebi
Tutuklu, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında tahliye isteyebilir. Ayrıca tutukluluk, soruşturma evresinde en geç otuzar günlük sürelerle, kovuşturma evresinde ise her duruşmada veya en geç otuz günde bir resen incelenir.
Sık sorulan sorular
Tutuklu kalınan süre cezadan düşülür mü?
Evet. Hükümden önce tutuklu veya gözaltında geçirilen süreler, mahkûmiyet hâlinde verilen cezadan mahsup edilir.
Haksız tutuklama için tazminat istenebilir mi?
Kovuşturmaya yer olmadığına veya beraate karar verilen hâllerde, kanuna uygun olmayan veya haksız tutuklama nedeniyle CMK m.141 uyarınca tazminat istenebilir.
Av. Recep BüyüksaraçNiğde Barosu, sicil no 697. Hakkında
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yayın tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata danışın.