Nafaka, boşanma sürecinde ve sonrasında ekonomik olarak zayıf olan eşin ya da çocuğun geçimini güvence altına alır. Türk hukukunda nafaka dört başlıkta incelenir.
1. Tedbir nafakası
Boşanma veya ayrılık davası süresince, ihtiyaç sahibi eş ve çocuklar için hükmedilir (TMK m.169). Kusur aranmaz; amaç dava süresince geçimin sağlanmasıdır. Dava açılmadan önce de birlikte yaşamaya ara verilmesi hâlinde talep edilebilir.
2. Yoksulluk nafakası
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak şartıyla diğer eşten nafaka isteyebilir (TMK m.175). Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Süresizdir; ancak şartlar değişirse kaldırılabilir veya azaltılabilir.
3. İştirak nafakası
Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılımıdır (TMK m.182). Çocuk ergin olana kadar devam eder; eğitim devam ediyorsa yardım nafakası olarak sürdürülebilir.
4. Yardım nafakası
Altsoy, üstsoy ve kardeşler arasında, yardım edilmediğinde yoksulluğa düşecek olan için öngörülür (TMK m.364).
Miktar nasıl belirlenir?
Hâkim tarafların gelirlerini, giderlerini, çocuğun yaşını ve ihtiyaçlarını, sosyal ve ekonomik durumlarını değerlendirir. Bunun için taraflar hakkında sosyal ve ekonomik durum araştırması yaptırılır. Maaş bordrosu, kira sözleşmesi ve banka hesapları bu aşamada önemlidir.
Artırım, azaltma ve kaldırma
- Mahkeme kararında yıllık artış oranı belirtilmemişse, nafaka alacaklısı nafaka artırım davası açabilir.
- Nafaka yükümlüsünün geliri azalırsa veya alacaklının durumu iyileşirse azaltma istenebilir.
- Yoksulluk nafakası alan eş yeniden evlenirse nafaka kendiliğinden sona erer; evlenmeksizin fiilen evli gibi yaşama, haysiyetsiz hayat sürme veya yoksulluğun ortadan kalkması hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.
Sık sorulan sorular
Çalışan kadın yoksulluk nafakası alabilir mi?
Geliri, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşmesini engelleyecek düzeydeyse alamaz. Düşük gelirli işlerde çalışmak tek başına nafakaya engel değildir; somut duruma bakılır.
Çocuğun özel okul masrafı nafakaya dâhil mi?
Çocuğun eğitim giderleri iştirak nafakasının belirlenmesinde dikkate alınır. Ebeveynlerin ekonomik durumu ve çocuğun alışageldiği yaşam düzeyi değerlendirilir.
Av. Recep BüyüksaraçNiğde Barosu, sicil no 697. Hakkında
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yayın tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata danışın.