Miras yalnızca mal varlığından ibaret değildir; ölen kişinin borçları da mirasçılara geçer. Borçları mallarından fazla olan bir miras bırakıldığında mirasçıların kendilerini korumasının yolu mirası reddetmektir. Bu hak kısa bir süreye bağlıdır ve bazı davranışlarla kaybedilebilir.
Ret süresi: 3 ay
Yasal mirasçılar, miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde mirası reddedebilir (TMK m.606). Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişiler için süre, vasiyetin kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar.
Süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra yapılan ret geçersizdir ve mirasçı mirası kazanmış sayılır. Ancak önemli sebepler varsa sulh hukuk mahkemesi bu süreyi uzatabilir veya yeni bir süre verebilir (TMK m.615). Örneğin terekenin borçları ancak sonradan ortaya çıkmışsa bu yol değerlendirilebilir.
Nasıl reddedilir?
Ret, ölen kişinin son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yazılı veya sözlü beyanla yapılır (TMK m.609). Beyanın kayıtsız ve şartsız olması gerekir; "borçları ödenirse kabul ederim" gibi şartlı bir ret geçersizdir. Mahkeme reddi tutanağa geçirir ve mirasçıya ret belgesi verir.
Niğde'de son yerleşim yeri merkezde olan biri için başvuru Niğde sulh hukuk mahkemesine yapılır. Başka bir şehirde yaşıyorsanız beyanınızı kendi bulunduğunuz yerdeki sulh hukuk mahkemesi aracılığıyla da iletebilirsiniz.
Ret hakkını kaybettiren davranışlar
Süre dolmadan önce mirası sahiplenmiş gibi davranan mirasçı, reddetme hakkını kaybedebilir (TMK m.610). Şu işlemlere dikkat edin:
- Ölenin banka hesabından para çekmek veya hesabı kendi adına kullanmak
- Ölene ait aracı, taşınmazı satmak veya kiraya vermek
- Tereke mallarını kendi malı gibi kullanmak, değerli eşyaları paylaşmak
- Terekeye ait malları gizlemek veya kendine mal etmek
Cenaze masrafları ya da malın bozulmasını önlemeye yönelik zorunlu koruma işlemleri ise kural olarak bu kapsamda sayılmaz.
Reddin sonuçları
Mirası reddeden kişi mirasçı olmaktan çıkar; ne terekedeki mallardan pay alır ne de borçlardan sorumlu olur. Ancak reddeden kişinin payı, miras bırakan ondan önce ölmüş gibi kendi alt soyuna geçer (TMK m.611). Yani bir baba borçlu mirası reddettiğinde, payı çocuklarına geçer ve onların da ayrıca reddetmesi gerekir. Ergin olmayan çocuklar için ret, veli tarafından yapılır.
En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m.612). Tasfiye sonunda artan bir değer olursa reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.
Hükmen ret: süre geçse bile
Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2). Bu durumda 3 aylık süre aranmaz. Alacaklılar mirasçılara karşı takip başlattığında mirasçılar, mirasın hükmen reddinin tespiti davası açabilir. Ölüm tarihinde terekenin borçlarının alacaklarını aştığının ispatı gerekir; icra dosyaları, banka kayıtları ve tapu sorguları delil olarak kullanılır.
Reddetmeden önce yapılabilecekler
Terekenin borçlu olup olmadığından emin değilseniz:
- E-Devlet üzerinden ölen kişinin icra dosyalarını ve banka borçlarını sorgulayın.
- Sulh hukuk mahkemesinden tereke tespiti veya resmî defter tutulması isteyin (TMK m.619). Resmî defter, borçların ve malların tam listesini ortaya koyar.
- Defter tutulduktan sonra ret, resmî defter yoluyla kabul veya kayıtsız şartsız kabul arasında seçim yapın.
Ölüm belgesi, nüfus kayıt örneği ve bilinen borç belgeleriyle görüşmeye gelerek dosyanızın değerlendirilmesini isteyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Mirası reddedersem babamın evinde oturmaya devam edebilir miyim?
Hayır. Reddeden kişi mirasçı olmaktan çıktığı için terekedeki taşınmaz üzerinde mirasçı sıfatıyla hak iddia edemez. Ayrıca reddetmeden önce terekeyi sahiplenmek ret hakkını kaybettirebilir.
Mirası kısmen reddedebilir miyim?
Hayır. Ret, mirasın tamamı için yapılır; yalnızca borçları reddedip malları almak mümkün değildir.
Ret için avukat şart mı?
Değildir; beyan mahkemeye doğrudan yapılabilir. Ancak hak kaybettiren davranışlar ve alt soyun da reddetmesi gibi sonuçlar nedeniyle önceden değerlendirme yapılması önerilir.
Av. Recep BüyüksaraçNiğde Barosu, sicil no 697. Hakkında
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yayın tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata danışın.