İçeriğe geç
Av. Recep Büyüksaraç Niğde Barosu

Kıdem tazminatı hakkı: kim alır, nasıl hesaplanır?

Av. Recep Büyüksaraç 2 dk okuma

Kıdem tazminatı, işçinin işyerinde geçirdiği süreye karşılık iş sözleşmesi belirli yollarla sona erdiğinde ödenen bir tazminattır. Hangi durumda hak kazanıldığı ve tutarın nasıl hesaplandığı, en çok uyuşmazlık çıkan konulardır.

Temel şart: en az bir yıl

Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak gerekir (1475 sayılı Kanun m.14). Aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilir. Bir yılı dolduran işçi, sözleşmenin aşağıdaki yollardan biriyle sona ermesi hâlinde hak kazanır:

  • İşverenin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı dışında bir sebeple sözleşmeyi feshetmesi
  • İşçinin haklı nedenle sözleşmeyi feshetmesi (İş Kanunu m.24)
  • Muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılma
  • Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı almak için ayrılma
  • Emeklilik için gereken yaş dışındaki şartları (sigortalılık süresi ve prim günü) tamamlayarak ayrılma
  • Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması
  • İşçinin ölümü (bu durumda tazminat mirasçılarına ödenir)

İstifa ederseniz

Kendi isteğiyle, gerekçe göstermeden işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak aşağıdaki gibi sebeplerle yapılan fesih "istifa" değil, haklı nedenle fesih sayılır:

  • Ücretin zamanında veya tam ödenmemesi
  • Fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi
  • Sigorta primlerinin eksik veya düşük ücret üzerinden yatırılması
  • Çalışma koşullarında işçinin yazılı onayı olmadan esaslı değişiklik yapılması
  • İşyerinde mobbing, hakaret veya cinsel taciz

Haklı nedenle fesih hakkı, işçinin sebebi öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde ve her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmeden kullanılmalıdır (İş K. m.26). Ücretin ödenmemesi gibi süregelen durumlarda bu süre, durum devam ettikçe işlemez.

Nasıl hesaplanır?

Hesaplamada her tam çalışma yılı için 30 günlük ücret esas alınır; bir yıldan artan süreler için orantılı ödeme yapılır. Kullanılan ücret, giydirilmiş brüt ücrettir: çıplak ücrete düzenli ödenen yol, yemek, ikramiye ve benzeri paraya çevrilebilir menfaatler eklenir.

Örnek: 6 yıl 4 ay çalışan ve giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan bir işçi için hesap kabaca şöyledir:

  • 6 yıl × 40.000 TL = 240.000 TL
  • 4 ay için: 40.000 × 4 / 12 = 13.333 TL
  • Toplam brüt: 253.333 TL

Tutardan yalnızca damga vergisi kesilir. Ancak yıllık tazminat tutarı, devletin her altı ayda bir güncellediği kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Ücret tavanın üzerindeyse hesap tavan üzerinden yapılır.

Zamanaşımı ve faiz

Kıdem tazminatı alacağı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. Ödenmeyen kıdem tazminatına fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.

Önce arabulucu

Kıdem tazminatı için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m.3). Başvuru, işyerinin veya işverenin bulunduğu yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır.

Niğde'deki bir işyerinden ayrıldıysanız, bordrolar, SGK hizmet dökümü, fesih bildirimi ve banka hesap dökümlerinizle dosyanızın değerlendirilmesini isteyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Deneme süresinde çıkarılırsam kıdem alır mıyım?

Kıdem tazminatı için en az bir yıl çalışma şartı olduğundan, deneme süresinde veya bir yıldan kısa çalışmada kıdem tazminatı doğmaz.

İşveren kıdemi taksitle ödeyebilir mi?

Kanunda taksit öngörülmemiştir; tazminat fesihle birlikte muaccel olur. Taksitli ödeme ancak işçinin rızasıyla mümkündür ve gecikme faizini ortadan kaldırmaz.

Emekli olup aynı işyerinde çalışmaya devam edersem ne olur?

Emeklilik nedeniyle ayrılırken kıdem tazminatı alınır. Sonra aynı işyerinde yeniden çalışmaya başlanırsa yeni dönem için kıdem süresi sıfırdan işler.

Av. Recep BüyüksaraçNiğde Barosu, sicil no 697. Hakkında

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yayın tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata danışın.

Ara WhatsApp